317

تحف العقول، النص، ص: 224

 

وَ قَالَ ع‏ ذَلِّلُوا أَخْلَاقَکُمْ بِالْمَحَاسِنِ وَ قَوِّدُوهَا إِلَى الْمَکَارِمِ وَ عَوِّدُوا أَنْفُسَکُمُ الْحِلْمَ وَ اصْبِرُوا عَلَى الْإِیثَارِ عَلَى أَنْفُسِکُمْ فِیمَا تُجْمِدُونَ [تُحْمَدُونَ‏] عَنْهُ وَ لَا تُدَاقُّوا النَّاسَ‏ وَزْناً بِوَزْنٍ‏[1] وَ عَظِّمُوا أَقْدَارَکُمْ بِالتَّغَافُلِ عَنِ الدَّنِیِّ مِنَ الْأُمُورِ وَ أَمْسِکُوا رَمَقَ الضَّعِیفِ‏[2] بِجَاهِکُمْ وَ بِالْمَعُونَةِ لَهُ إِنْ عَجَزْتُمْ عَمَّا رَجَاهُ عِنْدَکُمْ وَ لَا تَکُونُوا بَحَّاثِینَ عَمَّا غَابَ عَنْکُمْ‏[3] فَیَکْثُرَ غَائِبُکُمْ‏[4] [عَائِبُکُمْ‏] وَ تَحَفَّظُوا مِنَ الْکَذِبِ فَإِنَّهُ مِنْ أَدْنَى الْأَخْلَاقِ قَدْراً وَ هُوَ نَوْعٌ عَنِ الْفُحْشِ وَ ضَرْبٌ مِنَ الدَّنَاءَةِ وَ تَکَرَّمُوا بِالتَّعَامِی عَنِ الِاسْتِقْصَاءِ وَ رُوِیَ بِالتَّعَامُسِ مِنَ الِاسْتِقْصَاءِ[5].

وَ قَالَ ع‏ کَفَى بِالْأَجَلِ حِرْزاً إِنَّهُ لَیْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ إِلَّا وَ مَعَهُ حَفَظَةٌ مِنَ اللَّهِ یَحْفَظُونَهُ أَنْ لَا یَتَرَدَّى فِی بِئْرٍ وَ لَا یَقَعَ عَلَیْهِ حَائِطٌ وَ لَا یُصِیبَهُ سَبُعٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُ خَلَّوْا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ أَجَلِهِ.

تحف العقول / ترجمه حسن زاده، ص: 389

اخلاقتان را رام خوبى‏ها بسازید و به سوى بزرگواریها بکشانید و خود را به بردبارى عادت دهید و بر مقدّم داشتن ایثارى که نفستان شما را از آن باز مى‏دارد شکیبایى نمایید و مردم را زیر ذره‏بین مگذارید و با چشم پوشى از امور پست و مسائل پیش پا افتاده، قدر و ارزش خود را بالا برید. افراد ناتوانى که انتظار کمک از شما دارند و شما نمى‏توانید انتظار آنان را برآورده سازید، حد اقل از وجاهت و اعتبار خود [نزد دیگران‏] استفاده کنید و آنها را در برابر مشکلات سر پا نگهدارید.

از امورى که از شما نهان داشته شده تجسّس و پى‏گیرى ننمایید که باعث مى‏شود امور زیادى از شما نهان داشته شود. از دروغ خوددارى کنید؛ زیرا که از پست‏پایه‏ترین اخلاق به شمار مى‏آید و نوعى دشنام و گونه‏اى از فرومایگى محسوب مى‏شود. با چشم پوشى از تحقیق و تفحّص در امور جزئى و بى‏ارزش، خود را قابل احترام سازید.